HABER MERKEZİ - 17-23 Ağustos tarihleri arasında dünya ve Ortadoğu tarihinde depremler, bağımsızlık ilanları, darbeler, katliamlar, hak mücadeleleri ve savaş hukukuna ilişkin dönüm noktaları yaşandı.

 

Tarihte 17-23 Ağustos haftası; Marmara Depremi, Endonezya ve Afganistan’ın bağımsızlık ilanları, İran yönetiminin Kürtlere karşı askeri harekâtı, Musaddık hükümetinin darbeyle devrilmesi, Dîlok’taki düğün saldırısı, Mescid-i Aksa’nın ateşe verilmesi gibi gelişmelere sahne oldu.

 

17 AĞUSTOS   

 

 

1999 – Marmara Depremi yaşandı: Merkez üssü Gölcük olan 7.4 büyüklüğündeki deprem, saat 03.02’de Marmara Bölgesi’ni sarstı. Resmi verilerde ilk olarak 17 bin 480 açıklanan can kaybı, Meclis araştırmasında 18 bin 373 olarak güncellendi; yüz binlerce konut ve işyeri hasar gördü. 

 

 

 

1945 – Endonezya bağımsızlığını ilan etti: Sukarno ve Muhammed Hatta, Japonya’nın İkinci Dünya Savaşı’nda teslim olmasının ardından Endonezya’nın bağımsızlığını duyurdu. Hollanda’nın sömürge yönetimini yeniden kurma girişimine karşı mücadele 1949’a kadar sürdü. 

 

18 AĞUSTOS

 

 

1979 – Humeyni Kürtlere karşı “cihat” çağrısı yaptı: İran lideri Ayetullah Ruhullah Humeyni, Kürtlerin özerklik talepleri ve İran Devrimi sonrasında yaşanan çatışmalar üzerine Kürtlere karşı “cihat” ilan etti. Rojhilat’a yönelik askeri harekatta yüzlerce kişi yaşamını yitirdi, kitlesel tutuklamalar gerçekleştirildi ve Kürdistan Demokrat Partisi-İran yasaklandı. 

 

 

1920 – Kadınların oy hakkını düzenleyen değişiklik kabul edildi: ABD Anayasası’nın 19’uncu Değişikliği, gerekli çoğunluğa ulaştı ve kadınların cinsiyetleri nedeniyle oy hakkından mahrum bırakılması yasaklandı. Irkçı yasalar ve uygulamalar nedeniyle siyah, yerli ve göçmen kadınların önemli bir bölümü oy kullanma hakkına fiilen daha sonraki yıllarda erişebildi. 

 

19 AĞUSTOS 

 

 

1919 – Afganistan bağımsızlığını ilan etti: Afganistan, Britanya’nın dış politika üzerindeki denetimine son vererek bağımsızlığını ilan etti. Tarih, ülkede Bağımsızlık Günü olarak kabul edildi. 

 

 

1953 – Musaddık hükümeti darbeyle devrildi: İran Başbakanı Muhammed Musaddık, petrol sektörünü millileştirmesinin ardından ABD’nin yürüttüğü gizli operasyonla desteklenen darbeyle iktidardan uzaklaştırıldı. Darbenin ardından Şah Muhammed Rıza Pehlevi’nin yönetim üzerindeki gücü arttı. 

 

 

2003 – Bağdat’taki BM binası bombalandı: Bağdat’taki Canal Hotel’de bulunan Birleşmiş Milletler merkezine düzenlenen bombalı saldırıda, BM Irak Özel Temsilcisi Sergio Vieira de Mello’nun da aralarında bulunduğu 22 kişi yaşamını yitirdi. Birleşmiş Milletler daha sonra 19 Ağustos’u Dünya İnsani Yardım Günü ilan etti. 

 

20 AĞUSTOS 

 

 

1968 – Çekoslovakya işgal edildi: Sovyetler Birliği öncülüğündeki Varşova Paktı orduları, siyasi ve toplumsal reformların yürütüldüğü “Prag Baharı” sürecini bastırmak amacıyla Çekoslovakya’ya girdi. İşgal, reform yönetiminin sona ermesine yol açtı. 

 

 

1988 – İran-Irak Savaşı’nda ateşkes başladı: Yaklaşık sekiz yıl süren İran-Irak Savaşı’nı durduran Birleşmiş Milletler destekli ateşkes yürürlüğe girdi. Ateşkesin denetlenmesi için BM İran-Irak Askeri Gözlem Grubu görevlendirildi.

 

 

2016 – Dîlok’ta Kürt düğünü hedef alındı: Dîlok’un Şahinbey ilçesindeki Kürt bir ailenin sokak düğününe düzenlenen DAİŞ saldırısında 57 kişi yaşamını yitirdi. Katledilenlerin önemli bir bölümünü çocuklar oluşturdu. 

 

21 AĞUSTOS 

 

 

1969 – Mescid-i Aksa ateşe verildi: Avustralyalı Denis Michael Rohan, işgal altındaki Doğu Kudüs’te bulunan Mescid-i Aksa’yı ateşe verdi. Yangında caminin tarihi bölümleri ve Selahaddin Eyyubi döneminden kalan minber büyük ölçüde tahrip oldu. 

 

 

1911 – Mona Lisa tablosu çalındı: Louvre Müzesi’nin eski çalışanlarından Vincenzo Peruggia, Leonardo da Vinci’nin Mona Lisa tablosunu müzeden çıkardı. Tablo, iki yılı aşkın süre sonra İtalya’da bulundu ve yeniden Louvre’a getirildi. 

 

 

1959 – Hawaii ABD’nin 50’nci eyaleti yapıldı: ABD Başkanı Dwight Eisenhower’ın yayımladığı bildiriyle Hawaii, Amerika Birleşik Devletleri’nin 50’nci eyaleti olarak kabul edildi. Süreç, Hawaii Krallığı’nın devrilmesi ve adaların ABD tarafından ilhak edilmesinin ardından gerçekleşti. 

 

22 AĞUSTOS

 

 

1642 – İngiltere İç Savaşı başladı: Kral Birinci Charles’ın Nottingham’da kraliyet sancağını açmasıyla monarşi yanlıları ile Parlamento güçleri arasındaki savaş resmen başladı. Çatışmalar, kralın yargılanarak idam edilmesi ve monarşinin geçici olarak kaldırılmasıyla sonuçlanan sürecin önünü açtı. 

 

23 AĞUSTOS

 

 

1921 – Faysal Irak Kralı ilan edildi: Britanya mandası altındaki Irak’ta Faysal bin Hüseyin, Britanyalı yetkililerin gözetiminde tahta çıkarıldı. Böylece 1958’e kadar sürecek Irak monarşisi kuruldu. 

 

 

1939 – Nazi-Sovyet Saldırmazlık Paktı imzalandı: Nazi Almanyası ile Sovyetler Birliği, Molotov-Ribbentrop Paktı olarak bilinen saldırmazlık anlaşmasını imzaladı. Gizli protokollerle Polonya ve Doğu Avrupa’nın iki ülke arasında nüfuz alanlarına ayrılması kararlaştırıldı. 

 

 

1791 – Haiti Devrimi’ni başlatan ayaklanma yaşandı: Fransız sömürgesi Saint-Domingue’de köleleştirilen insanlar, 22 Ağustos’u 23 Ağustos’a bağlayan gece ayaklandı. Mücadele, köleliğin kaldırılması ve 1804’te Haiti’nin bağımsızlığını kazanmasıyla sonuçlanan devrimin başlangıcı oldu. Ayaklanma, başarılı olan ilk köle ayaklanması olarak dünya tarihine geçti.