Derinleşen iklim krizinin en çok etkilediği kesimlerin başında çocuklar geliyor. Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF)  Çocukların İklim Riskleri Raporu 2026 verilerini açıkladı. Rapor çocukların iklim krizi nedeniyle karşı karşıya kaldığı 8 iklim tehdidine ilişkin verileri bulunduruyor. Tehditler arasında, kıyı taşkınları, kuraklıklar, aşırı sıcaklıklar, yangınlar, sıcak hava dalgaları, nehir taşkınları, kum ve toz fırtınaları ile tropikal fırtınalar yer alıyor. Rapora göre, dünyadaki çocukların neredeyse yarısının yani 1,1 milyar çocuk iklim krizi nedeniyle sağlık, eğitim ve yaşam haklarını tehlikede. Raporda ayrıca, dünyadaki hemen her çocuğun en az bir iklim tehlikesiyle karşı karşıya olduğu, 4 milyondan fazla çocuğun ise aynı anda altıya kadar örtüşen tehditle karşılaşabileceği uyarısı yapıldı. 

 

ÇOCUKLAR ÇOKLU TEHDİTLE KARŞI KARŞIYA

 

Rapora göre kuraklık, aşırı sıcaklık ve sıcak hava dalgaları en yaygın iklim tehlikesi kombinasyonunu oluşturuyor. Bu üç koşula aynı anda maruz kalan bölgelerde 296 milyondan fazla çocuk yaşıyor. İkinci en yaygın kombinasyon olan kuraklık, aşırı sıcaklık ve tropikal fırtınalar ise dünya genelinde 115 milyondan fazla çocuğu etkiliyor. Afrika’nın en ağır etkilenen bölgelerinden biri olan Sahel’de 4 milyondan fazla çocuk sıcak hava dalgaları, aşırı sıcaklık ve kum-toz fırtınalarının oluşturduğu üçlü tehditle karşı karşıya.

 Asya’daki Bangladeş, Myanmar ve Pakistan gibi ülkelerde ise çocuklar aynı anda dünyanın başka hiçbir yerinde olmadığı kadar çok sayıda ve daha yoğun iklim tehlikesine maruz kalıyor.

 

1 MİLYAR ÇOCUK İÇİN SITMA TEHLİKESİ 

 

Rapor, en yaygın sekiz iklim tehlikesinin yanı sıra, iklim değişikliğinin etkilerine bağlı olarak iki ek riski de inceliyor. Hava kirliliği ve sıtmaya dair bilgilerin yer aldığı rapora göre hava kirliliği dünya genelinde neredeyse tüm çocukları etkiliyor. Ayrıca 1 milyar çocuk, sıtma riskiyle karşı karşıya bulunuyor.  Rapora göre, Orta Afrika Cumhuriyeti veya Çad gibi denize kıyısı olmayan ve kırılgan ülkelerde yaşayan çocuklar hem iklim tehlikelerine maruz kalıyor hem de temel hizmetlere erişimde yetersizlik yaşıyor. Haiti’den Vanuatu’ya kadar uzanan 24 “Küçük Ada Gelişmekte Olan Devleti”ndeki tüm çocuklar tropikal fırtınalara maruz kalıyor. 

 

ACİL EYLEM ÇAĞRISI

 

Raporda, sera gazı emisyonlarını azaltmaya yönelik acil eylem planı yapılması gerektiği vurgulandı. Raporda, “Acil çabalar gösterilmediği takdirde iklim tehlikelerinin daha sık ve daha şiddetli hale gelecek. Bu da hükümet bütçeleri ve sistemleri üzerinde daha büyük baskı yaratacak ve çocukların refahını tehdit edecek” uyarısı yapıldı. 

 

UNICEF, hükümetlere, işletmelere ve ilgili tüm aktörlere şu çağrılarda bulundu: “Mevcut uluslararası taahhütlerin yerine getirilmesi için iddialı adımlar atılmalı, bilimsel verilere dayalı olarak fosil yakıtlardan hızla çıkılmalı ve yenilenebilir enerjiye adil bir geçiş sağlanmalıdır. İklim eğitimi, bilgi ve becerilere yatırım yapılarak çocukların ve gençlerin iklim eylemlerine anlamlı biçimde katılımı sağlanmalı; karar vericilerin çocukların görüşlerini ifade etme ve karar alma süreçlerine katılma haklarına saygı göstermeleri için kapasiteleri artırılmalıdır. Kapsayıcı iklim uyum politikaları, afet risk azaltımı ve kayıp-zarar mekanizmalarıyla çocuklar korunmalı; sağlık, eğitim, su ve sanitasyon gibi temel hizmetlerin dayanıklılığı artırılmalıdır. 

 

Bu kapsamda;

 

* Güvenli ve çevre dostu eğitim tesisleri oluşturulmalı, 

 

* İklime dayanıklı sağlık tesisleri geliştirilmelidir, 

 

* Çocukların gıda güvenliği sağlanmalıdır, 

 

* Çoklu tehlikeleri kapsayan erken uyarı sistemleri çocuklar için erişilebilir hale getirilmelidir, 

 

* Su ve sanitasyon hizmetlerinin verimliliği artırılmalıdır, 

 

* Şoklara karşı duyarlı sosyal koruma sistemleri güçlendirilmelidir.”