İran İnsan Hakları Örgütü (IHRNGO), İran’daki idamlara ilişkin raporunu yayınladı. Rapora göre, İran'da idam cezalarının uygulanması, 18 Mart'ta başlayan siyasi mahkûm infazlarının ardından kademeli olarak artarken, Nisan ayı başındaki ateşkesten sonra daha da hız kazandı. Haziran ayında en az 101 kişi idam edildi. Raporda, 2026 yılının ilk altı ayında idam edilenlerin sayısı en az 370 olduğu, idam edilenler arasında 9 kadın, 11 Afganistan vatandaşı, 2 Irak vatandaşı, 33 Beluc, 25 Kürt ve 9 Arap bulunduğu belirtildi. Raporda ayrıca doğrulanmayan 400’den fazla idam bildirimi yapıldığı belirtildi. Açıklamada, “IHRNGO, yalnızca yeterli belgeyle desteklenen veya iki bağımsız kaynak tarafından doğrulanan infazları kayıt altına alıyor” denildi.

 

İDAMLAR ARTABİLİR UYARISI

 

IHRNGO, önümüzdeki aylarda idamların daha da artabileceği uyarısında bulunarak, uluslararası topluma İran'daki insan hakları durumunu, özellikle de devam eden idam dalgasını, İran yönetimiyle yapılacak her türlü görüşmenin öncelikli gündem maddesi haline getirme çağrısı yaptı.

 

Raporda şu bilgilere yer verildi: 

 

“* Kaydedilen infazların yalnızca 53'ü (yüzde 14) resmi makamlar tarafından açıklandı. Kalan 317 infaz, IHRNGO tarafından iki bağımsız kaynak aracılığıyla doğrulandı. 

 

*İdam edilenlerden 188'i cinayet suçundan kısas cezasına çarptırılmıştı.

 

*117 kişi uyuşturucu bağlantılı suçlardan idam edildi. 

 

*55 kişi ulusal güvenlik suçlamalarıyla idam edildi. İdam edilenlerden, 18'i protestocu, 13'ü ‘yasaklı muhalif örgütlerle bağlantılı’ siyasi mahkûm, 12'si ‘casusluk’ veya ‘yabancı devletlerle iş birliği yapmakla’ suçlanan kişiler, 7'si ‘silahlı saldırı’ suçundan hüküm giyenler, 2'si ‘DAİŞ bağlantısıyla’ suçlanan kişiler, 3 kişinin dosyasındaki suçlama ise bilinmiyor. 

 

*9 kişi tecavüz suçlamasıyla idam edildi. 

 

*Bir kişinin hangi suçtan idam edildiği bilinmiyor. 

 

*İdam edilenler arasında 9 kadın bulunuyor. Bunların 5'i cinayet, 4'ü ise uyuşturucu suçlarından hüküm giymişti. 

 

*İdam edilenler arasında ayrıca 11 Afgan, 2 Iraklı, 33 Beluc, 25 Kürt ve 9 Arap yer aldı.”

 

’30 YILIN EN KAPSAMLI İDAMLARI’

 

Rapora göre, 28 Şubat'ta savaşın başlamasından üç haftadan kısa bir süre sonra, İran yönetimi son 30 yılın en geniş kapsamlı siyasi mahkûm infaz dalgasını başlattı.

 

18 Mart ile 16 Haziran tarihleri arasında İran makamları,21 protestocunun (20'si Ocak 2026 protestoları, biri ise "jin, jiyan, azadî" gösterileri nedeniyle), 13 siyasi mahkûmun (yasaklı muhalif örgütlerle bağlantılı), 10 casusluk sanığının infaz edildiğini duyurdu. Casusluk suçlamasıyla idam edilenlerin, 8'i İsrail ve/veya ABD adına casusluk yapmak ya da iş birliği yapmakla, 2'si ise adı açıklanmayan bir Arap ülkesi adına casusluk yapmakla suçlanıyordu. 

 

İDAM EDİLENLERİN İSİMLERİ

 

Ocak 2026 protestoları gerekçesiyle, “Salih Muhammedi, Said Davudi, Mehdi Kasemi, Emir Hüseyin Hatemi, Muhammed Emin Bigleri, Şahin Vahidperest Kolor, Ali Fehim, Emir Ali Mir Caferi, Erfan Kiyani, Sasan Azadver, İbrahim Devletabadi Nejad, Mehdi Resuli, Muhammed Rıza Miri, Muhammed Abbasi, Abbas Ekberi Feyzabadi, Eşkan Maleki, Mehrdad Muhammediniya, Fethullah Avari, Cevad Zemani ve Ebulfazl Saidi” idam edildi.

 

*Ayrıca "jin, jiyan, azadî" eylemlerine katıldığı iddiasıyla Mihrab Abdollahzadeh da idam edildi. 

 

* Muhammed Takavi Sangdehi, Ekber Daneşverkar, Puya Kobadi, Babek Alipur, Vahid Baniameriyan, Ebulhasan Montezer, Nima (Muhammed Masum) Şahi, Hamed Velidi, Sultan Ali Şirzadi Fahr, Amer Rameş, Abdülcelil Şahbahş, Ramin Zleh ve Kerim Marufpur ise “yasaklı muhalif güçlere” üye olmak iddiasıyla idam edildi. 

 

*Kuroş Keyvani, Mehdi Ferid, Yakub Kerimpur, Nasır Bakerzade, Efan Şakurzade, İhsan Efraşte, Ali Nadir el-Ubeydi, Fazıl Şeyh Kerim, Mücteba Kiyan ve Gulam Rıza Hani Şekerab da “casusluk” iddasıyla idam edildi.