RIHA- Sêwreg’te gerçekleşen Kürt dili çalıştayında Kürtçeye yönelik asimilasyon politikalarına dikkat çekilerek, dilin günlük yaşamda daha da yaygınlaştırılması gerektiği vurgulandı.  

 

Riha’nın Sêwreg (Siverek) ilçesinde Tolhildan bölgesi Kürt Dili çalıştayı gerçekleşti. Demokratik Kurumlar Platformu öncülüğünde “Statuya Kurdî perwerdehiya bi Kurdî” şiarıyla Ziwan Kurd binasında gerçekleşen çalıştaya çok sayıda kişi katıldı. Çalıştay, Kürt dilinin Zazakî lehçesinde gerçekleşti. 

 

ANADİL HAKKI 

 

Kürt dil eğitmeni Rıfat Ronî moderatörlüğünde gerçekleşen ilk oturumda panelist olarak eğitimci Feride Akturan ve avukat Cemile Turhallı katıldı. Açılış konuşması yapan Ronî, Sêwerg’te Kürtçenin Zazaca lehçesinde bir çalıştayın yapılmasından duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Cumhuriyetin kuruluşundan bu yana Kürt dili ve kültürünün yasalarla yasaklanmaya çalışıldığını dile getiren Ronî, “Sêwreg’te 200 bini aşkın bir nüfus var. Yüzlerce okul var fakat devlet tarafından halkın anadil talepleri karşılanmıyor. Kürt halkının doğal hakkı olan anadil eğitimin tanınması gerekiyor” dedi. 

 

“Eğitim ve çok dillilik” konusu üzerine konuşan Feride Akturan, anadilde eğitimin doğal bir hak olduğunu belirterek, “Bir kişi kendi diliyle var olur. Ayrıca anadil eğitim alan kişilerin akademik başarılarının da daha yüksek olduğu kanıtlanmıştır. Fakat Kürtler, kendi anadilinden mahrum bırakıldı. Anadilleri yasaklandı. Çocuklarımız eğitime başladığı zaman farklı bir dile maruz kaldı. Bu da onların hem psikolojik baskı altında kalmasına neden oldu. Eğitimde anadilin olmaması çocukların kendi anadilinden uzaklaşmasına neden oldu” diye konuştu. 

 

RESMİ DİL TANIMLAMASI 

 

“Dil, hukuk ve siyaset” konusu üzerine konuşan Avukat Cemile Turhallı da, “Egemenlerin diğer halklara kendi dilini dayatmasının ilk adımlarından biri de resmi dildir. Türkiye’de resmi dil Türkçe’dir. Bir kişi devletin herhangi bir kademesinde çalışabilmesi için Türkçeyi bilmesi gerekiyor. Bu diğer halklara kendi dilini farz kılmanın yöntemlerinden biridir. Türkiye, ulus devlet üzerine varlığını inşa etti. Yasalarını ve kanunlarını da buna göre hazırladı. Diğer haklar ve diller yok sayıldı” ifadelerini kullandı.  

 

Çalıştayın ikinci oturumu grafiker Stran Yaşar’ın moderatörlüğünde başladı. İkinci oturuma ise eğitimci Firuzan Demir, yazar Haci Özkan ve yazar Ehmedo Bira panelist olarak katıldı. 

 

“Dün, bugün ve gelecekte dilimiz” konusunda konuşan yazar Hacı Özkan, “Kürt dilinin tarihsel kökenine ve zenginliğine yönelik çalışmalara yapıldığı zaman Kürt dili, dünyada en zengin diller arasında 8’inci sırada yer alıyor. Kürt dili, lehçeleriyle çok zengin bir yapıya sahip. Kürt dili daha önce Arap alfabesiyle kullanılıyordu. Daha sonra latifin alfabesine geçti. Fakat tarihsel süreçlerde Kürt dili çeşitli baskı ve engellemelere maruz kaldı. Bu da dilin gelişimine belli oranda engel oldu” şeklinde konuştu. 

 

‘DIMILKÎ HER GEÇEN GÜN YOK OLUYOR’

 

“Çocukların anadili öğrenmesi için dijital medyanın teşviki” konusunda sunum yapan Firuzan Demir, Dimilkî (Kirmançki) lehçesinin kaybolma tehlikesi altında olan diller arasında yer aldığını söyledi. Devlet tarafından verilen seçmeli Kürtçe içinde de Dimilkî’nin yer almadığını belirten Firuzan Demir, “İnsanlar kendi anadilini kullanmıyor. Annelerimiz bile artık eskisi gibi öğretmiyor. Daha önce çocuklara ders veriyordum fakat sayı çok yetersizdi. Bunun yanında online dersler verdim. Daha sonra bende dijital medyayı kullanmaya başladım.  Daha çok insanlara ulaşmak için yaptım. Dilimize sahip çıkmamın en önemli kriteri dili öğrenmek ve öğretmektir” dedi. 

 

MEDYANIN ROLÜ 

 

Yazar Ehmedo Bira da “Yayın ve medya” konusunda sunum yaptı.  Bira, “Zazakî, yüzyıllardır asimilasyon ve oto asimilasyona maruz kalıyor. Zazakî eserler zaman içinde yok oldu. Zengin tarihimiz karanlık kaldı. Günümüzde teknoloji ne kadar büyürse dünya o kadar küçülüyor. Çünkü her şey hızlı yayılıyor. Medya sayesinde kısa bir zaman diliminde milyonlarca kişiye ulaşmak mümkün. Fakat maalesef Kürt halkı medyayı yeteri kadar kullanmıyor. Kısmi olarak haber takibi dışında Kürtçe takip edilmiyor. Diğer alanlara yönelik ilgiyi de artırmak gerekiyor” diye konuştu.